LEADER W LATACH 2007 -2013
Inicjatywa i program "Leader"- Leader częścią PROW
W latach 2007–2013 „Leader” nie będzie jak w poprzednich latach osobnym programem, lecz został włączony w główny nurt programowania finansowanego w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W Polsce jest częścią Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 jako oś IV tego programu.
Oś IV PROW: „Leader”
Celem jest budowanie kapitału społecznego poprzez aktywizację mieszkańców oraz przyczynienie się do powstawania nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, a także polepszenie zarządzania lokalnymi zasobami i ich waloryzacja. Pomocne w osiąganiu tych celów osi będą również projekty współpracy. Zgodnie z opisem osi IV, zawartym w PROW, „Leader” jest podejściem przekrojowym, które ma przyczynić się do aktywizacji społeczności wiejskich przez włączenie partnerów społecznych i gospodarczych do planowania i wdrażania lokalnych inicjatyw. Jest także oddolnym podejściem do rozwoju obszarów wiejskich, realizowanym przez Lokalne Grupy Działania (LGD), polegającym na opracowaniu Lokalnej Strategii Rozwoju (LSR) oraz wdrożeniu wynikających z niej innowacyjnych projektów łączących zasoby ludzkie, naturalne, kulturowe, historyczne oraz wiedzę i umiejętności przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, gospodarczego i społecznego. „Leader” obejmuje następujące działania:
- Wdrażanie Lokalnych Strategii Rozwoju;
- Wdrażanie projektów współpracy, międzyregionalnej i międzynarodowej, zawartych przez dwa lub więcej LGD na wspólne realizowanie przedsięwzięć;
- Funkcjonowanie lokalnej grupy działania, w tym m.in. badania nad obszarem objętym LSR, szkolenia, promocja, animowanie społeczności lokalnych, koszty funkcjonowania LGD.
W działaniu: wdrażanie Lokalnej Strategii Rozwoju, zatwierdzonej przez samorząd województwa, LGD wybiera projekty do realizacji w ramach środków przyznanych na wdrożenie tej strategii. Pracownicy LGD pomagają wnioskodawcom (prywatnym i instytucjonalnym) w przygotowaniu projektów. Wnioski te mogą dotyczyć projektów kwalifikujących się do udzielenia pomocy w ramach działań osi III PROW:
1.różnicowanie w kierunku działalności nierolniczej (pomocy udziela się z tytułu podjęcia i rozwoju działalności w zakresie: usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, usług dla ludności, sprzedaży hurtowej i detalicznej, rzemiosła lub rękodzielnictwa, robót i usług budowlanych oraz instalacyjnych, usług turystycznych oraz związanych ze sportem, rekreacją, wypoczynkiem, usług transportowych; usług komunalnych, przetwórstwa produktów rolnych, magazynowania lub przechowywania towarów, wytwarzania materiałów energetycznych z biomasy, rachunkowości, doradztwo lub usług informatycznych); beneficjentem – osoba fizyczna, ubezpieczona w KRUS; kwota do 100 tys. zł – 50% kosztów kwalifikowanych projektu;
2.odnowa i rozwój wsi (budowa, przebudowa, remont i wyposażenie obiektów pełniących funkcje publiczne, społeczno-kulturalne, rekreacyjne i sportowe, służące promocji obszarów wiejskich, w tym zachowaniu dziedzictwa kulturowego, tradycji itp., kształtowanie obszaru przestrzeni publicznej, budowa i przebudowa publicznej infrastruktury związanej z rozwojem funkcji turystycznych, sportowych itp., zakup obiektów charakterystycznych dla tradycji budownictwa w danym regionie; odnawianie, eksponowanie lub konserwacja lokalnych pomników, zabytków i miejsc pamięci, kultywowanie tradycji społeczności lokalnej oraz tradycyjnych zawodów); beneficjentem – gmina, instytucja kultury, kościół, organizacja pozarządowa, kwota dla jednej miejscowości do 500 tys. – 75% kosztów kwalifikowanych projektu;
3.tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw – pomocy udziela się z tytułu inwestycji związanych z tworzeniem lub rozwojem mikroprzedsiębiorstw działających w zakresie: usług dla gospodarstw rolnych lub leśnictwa, usług dla ludności, sprzedaży hurtowej i detalicznej, rzemiosła lub rękodzielnictwa, robót i usług budowlanych oraz instalacyjnych, usług turystycznych oraz związanych ze sportem, rekreacją, wypoczynkiem, usług transportowych; usług komunalnych; przetwórstwo produktów rolnych, magazynowanie lub przechowywanie towarów, wytwarzanie materiałów energetycznych z biomasy, rachunkowość, doradztwo lub usługi informatyczne; beneficjentem osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność jako mikro przedsiębiorstwo zatrudniające poniżej 10 osób i mające obrót do 2 mln euro; kwota dla jednego beneficjenta nie może przekroczyć 300 tys, zł (jedynie dla przetwórstwa produktów rolnych do 100 tys. zł) – 50% kosztów kwalifikowanych
W ramach realizacji LSR można także uzyskać środki na realizację tzw. małych projektów, do kwoty 25 tys. zł (organizacja szkoleń i innych przedsięwzięć nieinwestycyjnych o charakterze edukacyjnym, promocja i rozwój lokalnej aktywności kulturalnej, artystycznej itp., rozwój agroturystyki i turystyki na obszarach wiejskich, w tym utworzenie lub zmodernizowanie elektronicznej bazy informacji turystycznej oraz stron www, wydanie folderów, oznaczanie obiektów, inicjowanie powstawania, rozwój, wprowadzenie na rynek oraz podnoszenie jakości produktów i usług bazujących na lokalnych zasobach, surowcach i produktach rolnych, a także tradycyjnych sektorach gospodarki, organizacja imprez kulturalnych, sportowych na obszarze LGD, zakup i nasadzania tradycyjnej roślinności oraz starych odmian roślin).
Wnioski kwalifikujące się do udzielenia pomocy w ramach osi 4 mogą dotyczyć tylko projektów zgodnych z LSR, przyjętą przez LGD i zatwierdzoną przez samorząd województwa.
"Leader" - Lokalna Grupa Działania
Lokalna Grupa Działania (LGD) to grupa osób reprezentujących miejscową społeczność i zaangażowanych w działania na rzecz rozwoju lokalnego. Często określa się LGD jako swoistą mini agencję rozwoju lokalnego. Podstawą prawną funkcjonowania są ustawy: o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz o stowarzyszeniach. Członkami LGD mogą być m.in. przedstawiciele samorządów gmin, placówek oświaty, kultury, parafii, organizacji i stowarzyszeń działających na danym terenie, firm, spółdzielni itp., a także np. przedstawiciele poszczególnych miejscowości.
LGD:
1.winna być partnerstwem trójsektorowym, składającym się z przedstawicieli sektora publicznego, gospodarczego i społecznego;
2.na poziomie decyzyjnym (rada) przynajmniej 50% członków stanowić powinni partnerzy gospodarczy i społeczni, w tym przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego, a w szczególności: rolnicy, kobiety, młodzi ludzie i ich stowarzyszenia;
3.przygotowuje Lokalną Strategię Rozwoju, obszar nią objęty winien być spójny i obejmować gminy wiejskie i miejsko-wiejskie bez miast powyżej 20 tys. mieszkańców oraz liczyć co najmniej 10 tys. i nie więcej niż 150 tys. mieszkańców;
4.musi posiadać potencjał administracyjny do zarządzania środkami publicznymi i wdrażania LSR.
Akceptacja LGD przez samorząd województwa, dająca prawo do korzystania ze środków PROW, odbywa się na podstawie kryteriów określonych w stosownym rozporządzeniu ministerialnym. Akceptacja ta obejmuje ocenę: potencjału LGD (w tym struktury LGD), przyjętych przez LGD szczegółowych zasady i procedur funkcjonowania grupy, dotychczasowej działalność LGD lub partnerów ją tworzących, kwalifikacji osób zatrudnionych przez LGD.
Na terenie danej gminy może funkcjonować tylko jedna taka grupa. LGD powinna być zarejestrowana jako stowarzyszenie (z pewnymi wyjątkami) w KRS, posiadać statut i wybrane władze: radę, zarząd, komisję rewizyjną. Najważniejszym gremium decyzyjnym LGD jest zgromadzenie członków.
"Leader" - Lokalna Strategia Rozwoju
„Leader” jest oddolnym, partnerskim podejściem do rozwoju obszarów wiejskich, polegającym na opracowaniu przez lokalną społeczność wiejską lokalnej strategii rozwoju (LSR) oraz realizacji wynikających z niej innowacyjnych projektów łączących zasoby ludzkie, naturalne, kulturowe itp., a także wiedzę i umiejętności przedstawicieli trzech sektorów: publicznego, społecznego, gospodarczego.
Struktura i treść LSR (na podstawie projektu rozporządzenia) obejmuje:
1. Charakterystyka LGD:
- nazwa i status prawny LGD, data rejestracji w KRS, numer w tym rejestrze;
- opis procesu budowania partnerstwa;
- charakterystyka członków LGD lub partnerów i sposobów rozszerzania/zmiany składu LGD;
- struktura organu decyzyjnego (rady) LGD;
- zasady i procedury funkcjonowania LGD;
- kwalifikacje i doświadczenie zawodowe osób wchodzących w skład organu decyzyjnego LGD, w formie załącznika podlegającego aktualizacji;
- doświadczenie LGD i jej członków albo partnerów w realizacji projektów współfinansowanych ze środków unijnych.
2. Opis obszaru objętego LSR wraz z uzasadnieniem jego wewnętrznej spójności:
- uwarunkowania przestrzenne (mapa), geograficzne, przyrodnicze, historyczne, kulturowe;
- ocena społeczno-gospodarcza obszaru, w tym potencjału demograficznego i gospodarczego obszaru oraz poziomu aktywności społecznej;
- specyfika obszaru.
3. Analiza SWOT dla obszaru objętego LSR, wnioski wynikające z przeprowadzonej analizy.
4. Określenie celów ogólnych i szczegółowych LSR oraz wskazanie planowanych w ramach LSR przedsięwzięć.
5. Określenie misji LGD.
6. Wykazanie spójności specyfiki obszaru z celami LSR.
7. Uzasadnienie podejścia zintegrowanego dla planowanych w ramach LSR przedsięwzięć.
8. Uzasadnienie podejścia innowacyjnego dla planowanych w ramach LSR przedsięwzięć.
9. Określenie procedury oceny zgodności operacji (wybranych projektów) z LSR i wyboru operacji przez LGD oraz kryteriów, na podstawie których jest oceniania zgodności operacji z LSR, a także procedury zmiany tych kryteriów.
10. Określenie budżetu LSR dla każdego roku jej realizacji.
11. Opis procesu przygotowania LSR:
- sposób i procedury opracowania strategii;
- podmioty uczestniczące w pracach;
- forma konsultacji społecznych.
12. Opis procesu wdrażania i aktualizacji strategii.
13. Zasady i sposób dokonania oceny (ewaluacji) własnej.
14. Określenie powiązań LSR z innymi dokumentami planistycznymi związanymi z obszarem objętym LSR.
15. Wskazanie planowanych działań, przedsięwzięć lub operacji realizowanych przez LGD w ramach innych programów na obszarze objętym LSR.
16. Przewidywany wpływ realizacji LSR na rozwój regionu i obszarów wiejskich.
17. Informacja o załącznikach.
